Po co jest potrzebna samoakceptacja?

czerwca 27, 2020

Po co jest potrzebna samoakceptacja?

Czy samoakceptacja jest potrzebna? Gdyby można było odpowiedzieć na to pytanie jednym słowem, pewnie teraz nie tworzyłabym tego tekstu. 

Wielokrotnie mówiłam/pisałam o samoakceptacji. Czasami zastanawiam się, czy istnieje jakiekolwiek prawdopodobieństwo, że uda mi się ten temat kiedykolwiek wyczerpać. Myślę, że nie. Samoakceptacja to bowiem nie tylko temat rzeka, ale też zagadnienie, które w społecznym dyskursie pojawia się coraz częściej.

Nigdy nie należałam do osób, które nie miałyby najmniejszego problemu z samoakceptacją. A to nos za duży, a to włosy rzadkie, do tego mały biust i voila – zakompleksienie gotowe. Z niskim poczuciem własnej wartości w zestawie. Taki gratis, a przecież lubimy gratisy. Bo skoro mam krzywy nos, to pewnie jestem też beznadziejna i do niczego się nie nadaję, prawda? No właśnie… NIE.

Kiedyś wydawało mi się, że pisanie o samoakceptacji to taka prosta i przyjemna czynność, że wystarczy rzucić kilka chwytliwych hasełek z gatunku #selflove i czekać aż społeczeństwo przejrzy na oczy, a dotychczasowe kompleksy znikną jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. To tak nie działa. Życie to nie bajka, w którym wszystko można załatwić magicznym zaklęciem. Chyba, że tym zaklęciem są pieniądze. Ponoć mamona daje władzę. Jeśli naprawdę w to wierzysz, to musisz się jeszcze wiele nauczyć.

Największym paradoksem jest dla mnie fakt, że problematyka samoakceptacji współcześnie obraca się niemalże jedynie wokół kwestii wyglądu zewnętrznego, a co zabawniejsze – do jej promowania wykorzystuje się wizerunki kobiet, które wygrały na loterii genetycznej. To trochę tak, jakby ktoś, kto pakuje w siebie sterydy, mówił o tym, że determinacja, wytrwałość i cierpliwość to klucz do osiągnięcia wymarzonej sylwetki. Poczulibyśmy się, delikatnie mówiąc, oszukani, prawda?

Zobacz także: Pokochaj siebie

Błędem jest myślenie, że samoakceptacja dotyczy wyłącznie wyglądu zewnętrznego. Niestety taki sposób rozumowania narzucają środki masowego przekazu oraz reklamy, którymi jesteśmy nieustannie bombardowani i na które jesteśmy również podatni. Zauważcie, że niejako same (my, kobiety) wpadamy w sidła umniejszania sobie chociażby podczas wypadu do drogerii. Nie kupujemy zwyczajnych kosmetyków. Kupujemy kosmetyk z przekazem: krem do twarzy zmęczonej, szarej, starzejącej się; szampon do włosów kruchych, łamliwych, rozdwajających się. Producent gwarantuje, że to kosmetyk dedykowany dla Ciebie, ale jednocześnie próbuje Ci przez to uświadomić, że nie jesteś idealna, ale z jego produktem możesz być i w końcu zaczniesz akceptować siebie.

Człowiek to nie tylko wygląd zewnętrzny, ale też zestaw cech charakteru, które go kształtują. Zanim zaczęłam interesować się samoakceptacją, sięgnęłam niejako do podstaw. Czym byłoby pisanie o człowieku bez odwołania do hierarchii potrzeb Abrahama Maslowa. Podstawę tej piramidy zajmują potrzeby fizjologiczne (zaspokojenie głodu, pragnienia). Dalej jest potrzeba bezpieczeństwa, za którą kryje się poczucie pewności i zagwarantowanie sobie stabilizacji. Kolejnym punktem tej piramidy jest społeczna akceptacja rozumiana jako potrzeba przynależności do pewnej grupy społecznej, co wiąże się z odgrywanymi przez nas rolami społecznymi. Idąc dalej, mamy potrzebę uznania (osiągnięcia pewnego statusu, awansu społecznego i szacunku). Na szczycie piramidy znajduje się potrzeba samorealizacji. Hierarchia zakłada również, że potrzeba wszystkich pomniejszych komponentów do pełnego i harmonijnego realizowania siebie.

I wiecie, zaczęłam się zastanawiać, jak to jest, że jedno z czołowych miejsc tej hierarchii zajmuje potrzeba społecznej akceptacji i szacunku ze strony innych, a nie ma tak podstawowej potrzeby (a raczej moralnego obowiązku), jakim jest samoakceptacja. Pozwoliłam sobie wysunąć odważną tezę, że akceptacja ze strony społeczeństwa współcześnie wypiera samoakceptację. I myślę, że idealnym tego przykładem jest myślenie z gatunku ,,co ludzie powiedzą?” oraz to, gdy zaczynamy robić rzeczy niezgodne i sprzeczne z nami po to, by zyskać aprobatę tłumu i wkupić się w łaski. Niech przyzna się osoba, która nigdy przenigdy nie pomyślała o reakcji innych osób. 

Wyobraziłam sobie, że mam przed sobą piramidę potrzeb Maslowa, a w dłoni trzymam etykietę z napisem samoakceptacja. Na którym poziomie tej hierarchii mogłabym ją umieścić? Doszłam do wniosku, że gdzieś pomiędzy potrzebą bezpieczeństwa a potrzebą społecznej akceptacji. Czy to nie jest tak, że otoczenie będzie miało do nas taki sam stosunek, jaki my mamy wobec siebie samych? Że aby oczekiwać szacunku od otoczenia, musimy najpierw szanować samych siebie? Czy do pełnego i harmonijnego realizowania siebie niezbędna nie jest samoakceptacja? I właśnie tu dochodzimy do meritum, czym ona tak naprawdę jest. To nie tylko zaprzyjaźnienie się ze swoim krzywym nosem i pokochanie swoich usterek i niedociągnięć. Jasne, to bardzo ważny krok, ale nie jedyny.

Przeczytaj też: Nic dodać, nic ująć

Społeczna akceptacja nie ma prowadzić do samoakceptacji, ale odwrotnie! Chociaż często jest tak, że umniejszamy sobie po to, by od otoczenia usłyszeć, że wcale nie jest tak, jak nam się wydaje, a tym samym nieco połasić nasze ego komplementami, które wypływają z ust innych osób. A co, jeśli w którymś momencie zostaniesz sam? Kto powie Ci, że jesteś wartościowy, ważny i potrzebny? Samoakceptacja jest czymś, co z jednej strony daje poczucie emocjonalnej stabilizacji i życia w zgodzie z samymi sobą, z poszanowaniem własnych wartości, a przez to z wzmacnianiem postawy szacunku i wyrozumiałości wobec siebie. Z drugiej strony samoakceptacja jest jednym z podstawowych kroków, by domagać się społecznego szacunku (oczywiście przy założeniu, że samoakceptacja nie przeradza się w narcystyczną i egoistyczną samomiłość, która daje nam poczucie wyższości nad innymi), chociaż zdrowy egoizm jeszcze nikomu nie zaszkodził.

Brak samoakceptacji jest tak samo zły, jak przesadna miłość do samego siebie. W nadmiarze szkodzi wszystko, nawet pewność siebie. Skoro jednak poruszam już temat samoakceptacji, dobrze byłoby udzielić odpowiedzi na pytanie zawarte w tytule tekstu. Nie bez powodu samoakceptacja nazywana jest receptą na szczęście. Posługując się tym terminem, nie mam na myśli przyjęcia postawy ani skrajnego naturalisty, ani egocentryka. Przeczytałam gdzieś kiedyś, że to, co wiemy o sobie, to suma obrazów, spostrzeżeń i wyobrażeń na nasz temat, które przekazują nam inne osoby. Dlatego myśląc, że nie lubisz siebie, tak naprawdę czujesz niechęć do tych, nierzeczywistych wyobrażeń na swój temat, a nie do swojego, prawdziwego „ja”.

Samoakceptacja to próba pogodzenia się z tym, jacy jesteśmy i uwolnienie się od wyobrażeń innych na temat tego jacy jesteśmy lub jacy powinniśmy być. To danie sobie pewnego marginesu dopuszczającego popełnianie błędów i odnoszenie porażek oraz wyciąganie z nich wniosków. To nie jest pogoń za ideałem, ale umiejętność racjonalnej, realnej i świadomej oceny rzeczywistości. To umiejętność odróżniania faktów od ich interpretacji. Czy zatem jest potrzebna? Powiem więcej, jest nawet wymagana. 

Czytaj więcej »

O równości, dyskryminacji i wyborach

czerwca 16, 2020

O równości, dyskryminacji i wyborach

Polacy to ogólnie kłótliwy naród (i myślę, że w większości się ze mną zgodzicie). W końcu ,,Gdzie dwóch Polaków, tam trzy poglądy”. Nie było mnie 2 lata i wracam, od razu z przytupem i aktualnym tematem, w którym po prostu muszę się wypowiedzieć, bo nie wytrzymam. 

Staram się nie poruszać tematów związanych z polityką (to jest temat, który nie nadaje się do rozmowy przy kawie, podczas wieczornego seansu ani tym bardziej w trakcie rodzinnego spotkania, który jest zgrupowaniem tak różnych osób, że dotknięcie tematu polityki to jak włożenie kija w mrowisko). Ci, którzy znają mnie lepiej, wiedzą, jakie są moje poglądy. Nie uważam, bym musiała się z nich jakkolwiek tłumaczyć. 

Nie oceniam ludzi przez pryzmat ich przekonań i politycznych wyborów (w końcu głos oddajesz na tę osobę, z której poglądami najbardziej się utożsamiasz. A najbardziej nie znaczy w 100%. Zawsze przyjmuję pewien margines dystansu, dlatego być może jeszcze nie należę do fanatycznego kółka adoracji partii X). Powiem więcej: nie interesują mnie Twoje poglądy na tyle, bym miała je jakkolwiek kwestionować. Dlaczego? Bo są Twoje. 

Tak samo, jak nie obchodzi mnie, czy wolisz szarlotkę, czy sernik (chyba, że masz zamiar mnie odwiedzić, a ja obiecałam coś upiec), tak nie obchodzi mnie, czy jesteś za prawicą, czy lewicą, dopóki swoich przekonań nie manifestujesz, robiąc komuś krzywdę. I dotyczy to obu stron. Nie popieram ataków na środowiska lewicowe przez środowiska prawicowe i odwrotnie. Nie popieram ataków w ogóle. Ani fizycznych, ani psychicznych. Nie popieram nietolerancji. 

Pamiętasz wydarzenia z Białegostoku? Rzucanie szklanymi butelkami, kopanie i wyzywanie osób, biorących udział w Marszu Równości. Od tamtych wydarzeń nie minął nawet rok. Wiele osób, poruszonych tym, co się wtedy stało, zadawało sobie pytanie: Czy może być gorzej? I oto w XXI wieku, w czasach, w których dąży się do liberalizacji i przeciwdziałania dyskryminacji, dowiadujemy się, że Polska jest homofobem Europy, że cyt. ,,LGBT to nie ludzie, to ideologia” (poseł Jacek Żalek). Ze swojej strony dziękuję pani Katarzynie Kolendzie-Zaleskiej za błyskawiczną reakcję i ,,wyrzucenie” polityka z programu. Posła poparł sam prezydent, twierdząc, że cyt. ,,Próbuje się nam wmówić, że to ludzie, a to jest po prostu ideologia”. 

Jako filolożka pierwsze co robię, to sięgam do słownika. I co w nim znajduję? Ideologia ‘zespół poglądów i przekonań dotyczących świata’. Ludzie to nie ideologia. Lesbijka to człowiek. Gej to człowiek. Biseksualny/a to człowiek. Transpłciowy/a to człowiek. I wiecie, to nie jest tak, że wspieram tylko określone środowiska. Staję murem za poszkodowanymi w ogóle, a jednocześnie staram się zachować pewną powściągliwość i brak fanatyzmu. Wiem, że każde środowisko ma swoje odchylenia i skrajnych przedstawicieli, którzy działają na niekorzyść wizerunku danej grupy społecznej. Ja sama na początku swojego weganizmu przechodziłam etap wegeterrorystki. Na dłuższą metę widziałam, że bardziej mi to szkodzi niż działa. 

Nie chodzi tu jednak o środowiska LGBT ogólnie, ale o wszystkie wykluczone mniejszości (narodowe, religijne...). To problem na światową skalę. Od razu przypomina mi się wysyp czarnych kwadratów z hasztagiem #BlackOutTuesday. Nie poszłam za tłumem i nie zrobiłam tego. Czy to oznacza, że wyszłam na ignorantkę? No nie. Wobec tego dlaczego nie zamieściłam tego czarnego obrazka? Bo idąc jego przykładem, mój Instagram zamieniłby się w jednolite czarne pole, w którym każda grafika byłaby poświęcona innej poszkodowanej osobie, jednak w żaden sposób nie pomoże to ofiarom.

Uważam, że każdy jest osobą tolerancyjną. Nikt nie rodzi się rasistą, ksenofobem, homofobem, seksistą czy antysemitą i nie potrzeba studiów socjologicznych, by to wiedzieć. To postawy stworzone przez ludzi przeciw innym ludziom. To postawy, które sprzyjają wykluczaniu, dyskryminacji  i mowie nienawiści. Nie zaskoczę Was, mówiąc, że gdyby z dnia na dzień zniknęły te postawy, okazałoby się, że wszyscy jesteśmy równi (szok, prawda?). Zawsze przy tej okazji lubię przytaczać cytat z książki ,,Folwark zwierzęcy" G. Orwella: ,,Wszystkie zwierzęta są sobie równe, ale niektóre są równiejsze od innych". 

Świat nie jest zły. To ludzie są źli. Ludzie szerzą nienawiść, niesprawiedliwość. Wśród ludzi są ofiary i kaci, skrzywdzeni i krzywdzący. Nie jeden, nie dwóch, a miliony - cierpiących i ich oprawców - na CAŁYM świecie i w KAŻDYM środowisku. Bez względu na to, czy problem rozgrywa się w Twoim kraju, czy tysiące kilometrów dalej, on jest i odległość nie ma znaczenia jeśli fizycznie nie możesz nic zrobić. Głęboko wierzę, że nadejdą dni, kiedy znikną konflikty na tle orientacji seksualnej. Mam nadzieję, że RÓŻNI zamieni się w RÓWNI. To przecież kwestia jednej litery – W – a na W jest takie piękne słowo wolność. 

Możesz mieć gdzieś, co się dzieje na drugim końcu świata. Może tak, jak ja, nie oglądasz wiadomości i nie śledzisz newsów, żeby sobie nie psuć nerwów. Nie uwierzę jednak, że nie masz żadnych poglądów i że nie interesują Cię kwestie równego traktowania, być może Twojego przyszłego zarobku i tego, czy za X lat będzie Cię stać na masło oraz czy dostaniesz godną emeryturę. 

Ostatnio ktoś mi powiedział, że nie wie, na kogo głosować, a po rozwiązaniu Latarnika Wyborczego wyszło, że swój głos powinien oddać na partię, z którą totalnie nie ma nic wspólnego. Najwyraźniej poglądy tej osoby na sprawy, o które pytano w ankiecie, były zbieżne z poglądami danej partii. To jest właśnie minus kwestionariuszy. Musisz przyjąć pewien sceptyzm co do wiarygodności i rzetelności internetowych ankiet, a już tym bardziej nie uzależniać dalszych losów kraju od wyniku quizu. Oddajesz głos na realnego kandydata. Masz tylko jeden głos. Wykorzystaj go dobrze. Idź na wybory. Wybierz kogoś, kto nie dehumanizuje innych ludzi.

Czytaj więcej »

Recepta na udane życie

stycznia 01, 2018

Recepta na udane życie

Wielokrotnie podczas przyjmowania świątecznych czy to już noworocznych życzeń od bliskich osób usłyszałam wyrażenie ,,i oby spełniły Ci się wszystkie marzenia’’. Sama jeszcze parę lat temu odklepywałam okolicznościową składankę podobnie brzmiących zdań, wśród których znajdowało się to stwierdzenie. Teraz wiem, że życzenie drugiej osobie spełnienia marzeń jest jak pozbawianie jej tego, co będzie pchało i pobudzało do działania – MOTYWACJI.

Dlaczego lubimy marzyć? Żeby to zrozumieć, zajrzałam do słownika w poszukiwaniu tego pojęcia. Nie napiszę, ku mojemu zaskoczeniu, ponieważ spodziewałam się tego, co mogę odnaleźć pod tym hasłem. Marzenie to

1. «powstający w wyobraźni ciąg obrazów i myśli odzwierciedlających pragnienia, często nierealne»

2. «przedmiot pragnień i dążeń»

3. «ciąg myśli i wyobrażeń powstających podczas snu»

4. pot. «o czymś doskonałym»

Słownik Języka Polskiego PWN

Z jednej strony możesz marzyć o szczupłej sylwetce, pięknym domu, dobrej pracy i ogólnie o tym, by w życiu powodziło Ci się dobrze. Patrząc na to z punktu widzenia powyższej definicji – marzenia mają być czymś utopijnym i iluzorycznym, a przecież wymienione przeze mnie przykłady nijak wpisują się w teorię. W dalszym ciągu jednak nazywasz je marzeniami.

Jak to więc z nimi jest? Marzenia odrywają Cię od realnego świata. Możesz myśleć, że dzięki nim Twoje życie na moment staje się pełne nadziei, jak gdybyś zobaczył światełko w tunelu. Jednak im bardziej się im poddajesz, tym boleśniejsze i bardziej rozczarowujące staje się zetknięcie z zimnym gruntem rzeczywistości. 

Dlaczego w takim razie wierzymy, że marzenia się spełniają? Nie. To duży błąd. Marzenia się nie spełniają. Zamiast marzyć, zastanów się, co możesz zrobić, żeby to zdobyć. Nie mów o marzeniach, mów o planach i celach, jakie chcesz osiągnąć. Chcę być szczupły, chcę postawić piękny dom, chcę pracować na dobrym stanowisku. Bo przecież chcesz tego w rzeczywistym świecie, prawda? W tym świecie egzystujesz. 

WYTRWAŁOŚĆ w dążeniu do wyznaczonych celów niewątpliwie należy do cech godnych podziwu, a w parze z nią idzie CIERPLIWOŚĆ. Pamiętaj, że nic nie przychodzi ot tak, nie dzieje się samo z niczego. A przede wszystkim niczego nie osiąga się bez własnego zaangażowania i ciężkiej pracy. Zapamiętaj tę prostą zasadę: Dostajesz to, na czym się skupiasz. Skupiaj się więc na tym, czego chcesz. To recepta na życie. Udane życie.

Ze względu na to, że właśnie rozpoczął się nowy rok, życzę, już nie spełnienia marzeń, ale tego byś miał w sobie jak najwięcej uporu, zawziętości i determinacji do tego, by pokonywać przeciwności i dążyć do tego, by śmiało realizować swoje plany. Zamiast czekać na cud, zacznij podejmować działania. Los jest w Twoich rękach. Niech myśl ta przyświeca Ci każdego dnia i popycha Cię do osiągania celów. 

2018 rok to również i dla mnie czas wielu zmian i działań, które zamierzam podjąć. Chcę rozszerzyć tematykę bloga. Jeśli są tematy, o których chętnie byście czytali, a które w jakiś sposób wiążą się z moimi zainteresowaniami, napiszcie w komentarzu. Jestem pewna, że zarówno dla mnie, jak i dla Was będzie to w jakiś sposób rozwijające, a może nawet stanie się zagadnieniem wartym gorącej dyskusji.

Czytaj więcej »